Help! We vergrijzen!

In mijn reis naar het onderwijs begin ik vanuit de missie (Het Waarom?), doelen (Het Wat?) en strategie (Het Hoe?). Wat is de collectieve ambitie van het onderwijs?

Om te komen tot de ambitie kijk ik eerst met wat voor soort issues we te maken hebben:

• Vergrijzing, er dreigt een te kort aan leraren
• Verlies aan kennis als gevolg van uitstroom Babyboomers.
• Arbeidsmarkt vraagt om andere vaardigheden dan in het verleden
• Onderwijs heeft te maken met een nieuwe lerende generatie, multitaskers. Deze nieuwe generatie is volledig opgegroeid met het web en leert fundamenteel anders dan de oudere generaties.
• Opkomende markten (zoals China, India) zijn een bedreiging voor onze economie. Immers alles kan elders geproduceerd worden tegen lagere kosten. Noodzaak voor innovatie is dus groot.
• Krimp, er dreigen scholen te moeten worden gesloten als gevolg van te kort aan leerlingen in minder dicht bevolkte gebieden van het land.

Wat betekent dit allemaal voor het inrichten van onderwijs van de toekomst? Laten we in deze blog beginnen met “het dreigende te kort aan leerkrachten en verlies van kennis als gevolg van de uitstroom babyboomers”.

“De gemiddelde leeftijd van een leraar is 43,4 jaar en dat is volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) het hoogste van alle beroepen. De vergrijzing in de onderwijssector neemt de komende jaren wel af. De gemiddelde leeftijd van de beroepsbevolking in Nederland is 39 jaar en acht maanden. De onderwijzers en leraren zitten daar dus ruim drie jaar boven. In het basis- en voortgezet onderwijs werken ongeveer een half miljoen mensen. Vooral mannen in de sector zijn relatief oud. Hun gemiddelde leeftijd ligt zelfs boven de 45 jaar tegenover ruim 41 bij de vrouwen.”

Vergrijzing Onderwijssector

De vergrijzing in Nederland gaat vanaf 2010 in een rap tempo omdat dan de eerste naoorlogse geboortegolf dan pensioengerechtigd is. De uitstroom van (pre) pensioen is groter dan de toestroom van jonge werknemers . Met als gevolg dat het aantal vacatures nu aan het toenemen is. Echter als ik de Midterm Review van onze Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap goed lees dan is het antwoord dat er meer ruimte moet komen voor professionals – het leraarschap aantrekkelijker maken door salarisverbeteringen, betere carrièrepaden en meer zeggenschap over beleid. Het gaat dus vooral om “boeien en binden” van leerkrachten en als we het over “verleiden” hebben dan gaat het bijna alleen maar over jongeren. Dit zou toch niet de enige manier zijn om het gat op te vullen? Ik lees niets over bijvoorbeeld parttimers die meer moeten gaan werken of babyboomers die we graag bij onderwijs willen blijven betrekken, ook als pensioengerechtigde leeftijd is bereikt. Ik mis hier volledig het “verleiden” van professionals uit het bedrijfsleven en dat vind ik dus een gemiste kans. Op LinkedIn in PO NETWERK was een aardige discussie vorige week over de uitstroom van babyboomers (in 2010 en 2011) en de gevolgen voor het onderwijs. Hierin vond Menno Van Hasselt dat de uitstroom van veel kennis zeker een bedreiging voor de ontwikkeling van onze kenniseconomie en dat de kwaliteit van het onderwijs in het geding komt als de krapte wordt opgelost door steeds meer onbevoegde docenten voor de groep te zetten. Tevens stelde hij dat de grote arbeidskrapte mogelijkheden biedt om een gedragsverandering in gang te zetten, met name op ICT gebied. Scholen hebben veel kansen laten liggen als gevolg van het ontbreken van een ‘sence of urgency’ en een gebrek aan moreel leiderschap aldus Menno. Hij buigt hierbij de bedreiging om in een kans en daar kan ik me heel goed in vinden.

Krapte op arbeidsmarkt betekent anders organiseren en hierbij kan ICT/web2.0 goed in ondersteunen mits we het centraal oppikken. Nu is het denk ik zendelingenwerk en dat zal het blijven als er geen geïntegreerde visie op onderwijs komt vanuit OCW, samen met de belangrijkste onderwijsorganen. Het zijn in mijn ogen vooral de babyboomers die deze grote vernieuwingen in de weg staan omdat ze geen idee hebben wat web2.0 voor het onderwijs en hun organisatie kan betekenen. Dit is trouwens zowel in bedrijfsleven als in onderwijs.

Advertenties

Een gedachte over “Help! We vergrijzen!

  1. Als ik op conferenties en seminars (bijvoorbeeld I&I, Eduexchange) rondkijk zie ik overwegend grijs en kaal (het zijn toch nog overwegend mannen). Voor de duidelijkheid: ik behoor ook tot deze categorie. Gezien de leeftijdsverdeling klopt dat misschien, maar ik heb toch de indruk dat het bezoek geen afspiegeling vormt van een gemiddelde schoolpopulatie. Toch zijn het deze mensen die initiatieven nemen, delen, samenwerken en trachten een verandering in gang te zetten. Het succes is voor een groot deel afhankelijk van deze groep. Leeftijd zegt mij niet zo veel.
    Er zijn wel initiatieven geweest om gepensioneerden weer voor de klas te krijgen: http://www.wijsgrijsinhetonderwijs.nl. Ook op onze school werkt een handjevol vutters.
    Niet alle babyboomers staan vernieuwingen in de weg. Naar mijn mening staan degenen die gestopt zijjn met leren (en sommigen doen dat al op jonge leeftijd!) vernieuwingen in de weg.
    Ik onderschrijf je analyse dat ‘het gevoel van noodzaak’ ontbreekt. In de terminologie van Thijs Homan: in het onderwijs is sprake van stabiele betekenisconstructies met weinig uitwisseling tussen communities en ‘stevige’ regimebewakers. Het lijkt wel of de issues die jij opsomt niet binnenkomen.
    Ik ben echter hoopvol gestemd. Voor het eerst in de menselijke geschiedenis kunnen we op een aantal terreinen leren van onze kinderen. “De meester is de leerling en de leerling de meester”. Dit biedt mogelijkheden. Denk aan de introductie van de PAL (Persoonlijke Assistent Leraar).
    Michiel Maas heeft op de Eduexchange het idee ‘Open School’ gepresenteerd: http://www.eduexchange.nl/website.php?page=programma_item&ID=29&p=Arrangeren%20van%20het%20leren&f=Concept
    Er borrelt en gist dus wel iets. Op dit moment nog niet voldoende om grote veranderingen teweeg te brengen, maar het beweegt.
    Het is heel goed dat mensen zoals jij het onderwijs instappen. Deze stellen de bestaande betekenisconstructies ter discussie en brengen de boel misschien in beweging.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s