Paniekvoetbal in het onderwijs

Voetbal is in de loop der jaren veranderd. Vroeger was de voorzitter van de club, een man met een dikke sigaar. Hij leidde in zijn vrije tijd de club uit clubliefde.

Het voetbal is zakelijker geworden, de belangen zijn groter. Daarnaast is het speltempo veel hoger en worden de verschillen niet alleen meer gemaakt op techniek en tactiek maar ook op de fysieke en mentale conditie van de spelers.

Feyenoord is een club met een rijke historie waar men zich vast houdt aan het verleden, aan principes die nu niet meer werken.

In het seizoen 2008-2009 werkte Gert-Jan Verbeek als hoofdtrainer actief bij Feyenoord. Verbeek, een moderne, innovatieve trainer, had veel nieuwe ideeën voor de club. Er kwam een krachthonk, een speciale ruimte voor videoanalyses. Veel spelers moesten wennen aan de filosofie van hun nieuwe coach. “Ik sta voor een bepaalde beleving van het vak van profvoetballer. Sommige jongens zijn daar niet mee opgevoed. Het is de wet van de verminderde meeropbrengst. Je wordt er eerst slechter van voordat het beter wordt. Vergelijk het met een verbouwing. Eerst denk je: wat een puinhoop. Daarna zie je iets verrijzen en besef je hoe mooi het is geworden.” aldus Verbeek.

Verbeek vond dat spelers zelf moeten gaan nadenken, dat vergroot de betrokkenheid, de wederzijdse afhankelijkheid en de kans op succes.

De selectie bestond uit veel oudere spelers die veel moeite hadden met de werkwijze van Verbeek. Het begon te kraken, maar Verbeek hield zich vast aan zijn visie. Over een half jaar staat Feyenoord er “technisch, mentaal en fysiek heel goed voor”, beloofde Verbeek. “En met een groot aantal jonge talenten ziet de toekomst er ook positief uit.

Nadat Feyenoord echter halverwege het seizoen een zeer tegenvallende twaalfde plek bezette, zegde de spelersgroep van Feyenoord “unaniem” het vertrouwen in de trainer op. De directie van Feyenoord voelde zich verplicht Verbeek om die reden op non-actief te stellen. Paniekvoetbal in de bestuurskamer. De directie koos voor een korte termijn oplossing en schaarde zich achter de spelers en dus niet achter de coach. De noodzaak om te veranderen werd niet gevoeld door de directie. Men hield zich vast aan het verleden en koos voor de spelers. (Lees: Loslaten om te overleven)

Onderwijs is in de loop der jaren veranderd. Vroeger was de directeur van de school, een leerkracht, de vader van de school. Hij leidde naast zijn baan als leerkracht de school als vader van een gezin met liefde voor zijn kinderen, de leerkrachten. Een primus interparis.

Het onderwijs is zakelijker geworden, de belangen zijn groter. Daarnaast is het tempo veel hoger, ouders zijn mondiger, de prestatiedrang is groter, de druk op kinderen is groter en lijken kinderen sociaal emotioneel uit balans.

Scholen met een rijke historie houden zich vast aan het verleden, aan principes die nu niet meer werken.

De oude garde schoolhoofden neemt afscheid. Zij beschermde de kinderen en leerkrachten tegen de boze buitenwereld. Het bestuur start een procedure en vindt na een lang traject, waarbij iedereen van de school moet meepraten, een nieuwe schoolleider. Het bestuur hakt de knoop door tussen twee kandidaten en kiest voor een niet-alledaagse, moderne, innovatieve directeur.

De “nieuwe” directeur weet niet af van dit proces en begint aan zijn opdracht. Hij ziet dat er wordt geleefd bij de waan van de dag, er is geen structuur om te komen tot een lerende organisatie. De taken variëren van lampen vervangen tot leerling-administratie. Hij is echter een ondernemer en ziet volop mogelijkheden om de beheerstaken anders te organiseren en heeft hiervoor een aantal innovatieve plannen.

Vol goede moed zijn leerkrachten en de directeur begonnen, maar als snel bleek dat beiden een andere taal spraken. Het team bestond uit veel oudere leerkrachten die moeite hadden met de denkwijze van de directeur. Het begon te kraken, maar de directeur hield zich vast aan zijn visie.

Het bestuur van de school voelde zich verplicht het contract van de directeur om die reden niet te verlengen. Paniekvoetbal in de bestuurskamer. De directie koos voor een korte termijn oplossing en schaarde zich achter de leerkrachten en dus niet achter de schoolleider. De noodzaak om echt te veranderen werd niet gevoeld door het bestuur en helemaal niet door het team. Het bestuur hield vast aan het verleden en koos voor het team. (Lees: Loslaten om te overleven)

Verbeek is nu succesvol trainer van AZ. Hij heeft gewerkt als een breekijzer en een nieuwe fase voor Feyenoord ingeluid. De noodzaak voor veranderingen werd blootgelegd. Feyenoord heeft het verleden los gelaten en is weer begonnen met dromen. Talenten krijgen meer kans en breken door!

Wat heeft de schoolleider bereikt? Hij heeft de oude situatie opengebroken en een nieuwe fase ingeluid, maar was een interim-directeur niet beter geweest om het verleden los te laten?

“Change is hard because people overestimate the value of what they have—and underestimate the value of what they may gain by giving that up”
— James Belasco and Ralph Stayer
Flight of the Buffalo (1994)

PS: Zaterdag 2 April 2011 verloor Feyenoord met 0-1 van het AZ van Gert-Jan Verbeek

Advertenties

4 gedachtes over “Paniekvoetbal in het onderwijs

  1. Marcel,

    ik deel je conclusie: dit klinkt als een interim opdracht. Mooi dat je de meerwaarde ziet van wat je hebt toegevoegd.

    Ik vraag me af of er sprake is van paniekvoetbal trouwens. Ik denk dat er eerder sprake is van doelloosheid. Het onderwijs verzuimt vaak om duidelijk vast te stellen welke waarde ze precies wil toevoegen en waaraan.

    Hoe explicieter dat gemaakt kan worden hoe transparanter de inzet van een bestuur, directeur, school en leerkracht wordt. Wanneer dat echt duidelijk is hoeft een verandertraject ook geen initerim project te worden maar kan van meet af aan gewerkt worden aan de opbouw van een waardenvolle organisatie.

    Dat kan tot effect hebben dat mensen zich niet verbinden aan die waarden en dus afhaken. Tegelijk leidt het altijd tot toename van die waarde.

    Feyenoord heeft ook een maatschappelijke doelstelling. Wanneer die explicieter in de organisatie wordt gecommuniceerd ontstaat er meer synnergie en snapt het legioen ook dat je er voor kunt kiezen dat je een jaar in het rechterrijtje kunt verkiezen boven een plaats in het linkerrijtje tegen elke prijs.

    Succes in je weg naar een andere club in de meest waardenvolle league van de nederlandse maatschappij!

  2. Marcel, ik heb de afgelopen dagen 2 keer een presentatie van Marco Torres mogen bijwonen. Prachtige verhalen over leren, ontdekken, passie, vertrouwen en talent.

    Zijn boodschap was doorspekt met kreten die de echte lerende enorm moeten aanspeken: be the best, take normal moments and make them brilliant, principals too have to show that they are doing their learning, people with passion don’t mind criticism.

    Mensen, docenten, scholen, directies die niet vooruit willen, die niet bereid zijn om te leren en te laten zien wat ze leren, die de status quo voldoende vinden, voor zichzelf en voor de kinderen, dat soort mensen en clubjes verdienen geen directeur, zelfs geen interim die met zoveel passie en overtuiging probeert een school te maken voor kinderen waarin het leren en ontdekken boven alles gaat.

    Ik ben ervan overtuigd dat er een school is die juist een gedreven innovator en een gepassioneerd leerder zoekt en ik weet ook zeker dat ze jou dan gaan vinden.

  3. Marcel,

    Wat een mooie metafoor!

    Gezamenlijk een droom realiseren lukt alleen als er een gezamenlijke droom is. Zo niet, dan zijn er twee opties: samen tot een gezamenlijke droom komen, of op zoek gaan naar anderen die dezelfde droom hebben als jij. Soms is er niet de mogelijkheid om vrij te kiezen en wordt de keuze voor je gemaakt.

    Heel veel succes bij het zoeken naar de plek waar jouw droom wel gerealiseerd kan worden. Waar mogelijk zal ik proberen om je daarbij te helpen.

    Groetjes,
    Erwin

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s