Community werken en leren staat nog in de kinderschoenen

(Deze blog werd gepubliceerd in VIVES Magazine, Mei 2017)

 “Een community of practice is een groep mensen die een belang, een vraagstuk of een passie voor een bepaald onderwerp deelt en die kennis en expertise op dit gebied verdiept door voortdurend met elkaar te interacteren.”

(Wenger, 1998)

Leren in een gedigitaliseerde maatschappij wordt steeds meer bepaald door het leren in netwerken. Community based werken en leren is gebaseerd op de principes die passen bij het digitale tijdperk. In community’s wordt gewerkt en geleerd vanuit vertrouwen en op basis van gelijkwaardigheid. Dit betekent dat het er niet toe doet welke functie iemand heeft of waar iemand werkzaam is. Niets moet, (bijna) alles mag, zolang je elkaar professioneel en met respect behandelt. Wederkerigheid is een belangrijk gegeven.

Halen, maar vooral ook brengen, vormen de basis van een actieve community. Als mensen alleen maar komen halen, stokt het groeiproces van de community. Hoe krijg je een community in beweging? Hoe houd je een community in beweging? Wat werkt en wat werkt niet? Dit zijn vragen die beginnende community’s bezighouden.

Er is veel te halen voor onderwijs(netwerk)organisaties die de stap durven te nemen om te beginnen met een online community. Alle betrokkenen, zowel op horizontaal als verticaal niveau, hebben toegang tot dezelfde kennis en informatie, waarbij per doelgroep mensen geïnspireerd en uitgenodigd worden om samen te werken, kennis te delen en te activeren. Een online community is de centrale ontmoetings- en werkplaats voor onderwijs(netwerk)organisaties.

Waar moet je opletten bij het opstarten van een (online) community?

Elke community is anders en speelt zich af in een andere context. Toch zijn er factoren te benoemen waar je rekening mee moet houden bij het starten van een community. Een aantal ervaringen wil ik met je delen:

  • Zorg ervoor dat er voldoende ICT-kennis aanwezig is bij bestuurders, directies.
  • Pas op voor technologypush.
  • Maak een gedegen adoptieplan.
  • Zorg voor regie op een implementatieplan.
  • Haal expertise in huis op het gebied van community management.
  • Beleg de rol van de community manager formeel in de (netwerk)-organisatie.
  • Bied een veilige omgeving waarin leraren zich kwetsbaar durven op te stellen.
  • Durf buiten gebaande paden te treden.
  • Start met een groep digivaardige docenten.
  • Vorm een koplopersgroep met mensen met mediaprofielen: producenten, verzamelaars, netwerkers en strategen.
  • Geef sturing en ruimte. Laat hobbyisme geen hoogtij vieren.
  • Het vormen van een community kost tijd. Focus op kwaliteit en kies voor organische groei.

Wat is de grondhouding voor leren en werken in community’s?

Het succes van een community is ook afhankelijk de professionele cultuur binnen het netwerk. Alles wat je doet in de community gaat beter als je eraan begint met een positieve grondhouding:

  • Respect voor elkaar.
  • Samenwerken op gelijkwaardig niveau.
  • Delen is vermenigvuldigen.
  • Doen wat je zegt.
  • Eerlijk en transparant.
  • Win-win.

Offline en online moeten elkaar versterken

In het basis- en voortgezet onderwijs zijn de afgelopen jaren verschillende professionele leergemeenschappen opgezet waar onderwijsprofessionals samen leren om de onderwijskwaliteit en leerresultaten te verbeteren. Het klinkt inderdaad prachtig, een professionele leergemeenschap, maar in de praktijk gebeurt dit nog vaak op een 1.0 manier. Men organiseert vergaderingen, intervisies of andere fysieke bijeenkomsten waar nauwelijks kennis wordt vastgelegd of wordt overgedragen. Wel worden er vaak notulen gemaakt, maar deze verdwijnen dan vaak in de map notulen in de mailbox. Er is veel meer te halen voor onderwijsorganisaties en netwerken die de stap durven te nemen om te beginnen met een online community, mits offline en online elkaar versterken.

Welke soorten community’s zijn er in het onderwijs?

Op dit moment wordt er op verschillende plaatsen geëxperimenteerd met (online) community’s. De plaats, omvang, doelgroepen, functie, het kennisdoel en de samenstelling verschillen daarbij. In het schema staat een overzicht van de verschillende community’s per onderwijssegment.

Schermafbeelding 2017-06-07 om 13.16.31

Een community manager is key

Als je serieus aan de slag gaat met een community moet je de rol van community manager beleggen in je (netwerk)organisatie. Community management is een vak op zich en denk daar niet te licht over. Een community manager neemt mensen bij de hand, verleidt ze om stapje voor stapje content te delen, stimuleert, faciliteert het proces van delen en vermenigvuldigen en verbindt mensen. Een rol die erg belangrijk is en dus niet zomaar in het takenpakket van een secretaresse of management- assistente past.

Wat is het ideale profiel van een community manager?

Van een goede community manager mag je in ieder geval het volgende verwachten:

  • Gepassioneerd
  • Aanjager (niet faken)
  • Vermogen om anderen en zichzelf te promoten.
  • Mensgericht
  • Vermogen om de kracht uit de mensen te halen en communityleden te ondersteunen.
  • Transparant, leuke en boeiende persoonlijkheid (authentiek).
  • Digivaardig
  • Kennis over organisatie en de doelen.

Welk platform is geschikt?

Techniek is ondergeschikt, maar dat betekent niet dat je zomaar alles kunt gebruiken als basis voor jouw community. Er zijn verschillende platforms op de markt, van klein naar groot, van gratis tot betaald. Belangrijk is om een platform te kiezen dat past bij de doelstellingen van je organisatie.

De leden van je community staan centraal, dus kies een platform dat laagdrempelig en gebruiksvriendelijk is en waar de leden een persoonlijk profiel hebben.

De startende community

Het adoptieproces is niet alleen belangrijk voor de acceptatie van het platform, maar juist ook voor het vormen van de community waarbij de community manager cruciaal is. Organische groei kan alleen maar van de grond komen als er wordt gestart met een heterogene ambassadeurs- groep. Als er alleen maar lurkers (consumenten) in de online community aanwezig zijn, dan gaat het zeer lastig worden om hieruit een actieve community te laten ontstaan. Er worden dan vaak vaardigheden van medewerkers verwacht die totaal niet bij hun profiel passen. Daarnaast hebben sommige early-adopters media als hobby. Ze produceren en netwerken om hun kennis en vaardigheden te vergroten. Zo’n manusje- van-alles kom je in elke organisatie tegen, deze vormt vaak de spin in het web bij allerlei media-activiteiten. Voor het opbouwen van een community is het belangrijk om inzicht te krijgen welke profielen al aanwezig zijn binnen een organisatie, zodat er een koplopersgroep kan worden gevormd waarbij alle profielen vertegenwoordigd zijn van verzamelaar, strateeg, netwerker tot producent. Door het inzetten van mediaprofiel (mediaprofiel.nl) kan men inzicht krijgen in de verschillende profielen in de organisatie waardoor het gemakkelijker wordt om een goede keuze te maken voor de community manager, kernteam en de bemanning van de community.

Om mensen te activeren in een online community wordt er een verandering in gedrag gevraagd. Het e-mailen, het vergaderen, het samenwerken zijn allemaal nieuwe manieren om iets te doen en betekent dus verandering. Het veranderen van gedrag is een hele kunst en er bestaat helaas geen formule die succes garandeert.

(Deze blog werd gepubliceerd in VIVES Magazine, Mei 2017)


Marcel Kesselring is docent online communicatie (AVANS, opleiding communicatie), kwartiermaker online communities en oprichter van COschool.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s