Duurzaam pionieren in het onderwijs

Sint-Michielsgestel.

Het was juni 2015 toen (onderwijs) pioniers elkaars pad kruisten. In een bosrijke omgeving werden door (onderwijs) reizigers vol passie ideeën en ervaringen gedeeld over innovaties in onderwijsland. Reizigers die ieder hun eigen reis volgden en zichzelf in elkaar herkenden. Reizigers die energie krijgen van pionieren. Reizigers die weten wat het is om tegen de stroom in te roeien. Reizigers die weten dat je bondgenoten nodig hebt om veranderingen tot stand te brengen. Reizigers die hun hart volgen, hun hart voor de kinderen.

Mieke Haverkort-de Vreede was één van die reizigers en ik ben ontzettend blij dat ze haar reisverslag heeft gebundeld in een prachtig boek, Duurzaam pionieren in het onderwijs – Leren, innoveren en cocreëren van binnenuit.

Een feest der herkenning voor al mijn reizen in onderwijsland van de afgelopen 10 jaar. Een reis die voor mij bij de start ook werd geïnspireerd door een boek, nl. Hemelbestormers van Stan Boshouwers. Maar met alleen ideeën kom je er niet en daarom is Mieke’s boek completer en goed te gebruiken als jouw persoonlijke reisgids.

In het boek wordt de reis van duurzaam pionieren verdeeld over 4 fasen, 4 uitdagingen.


  • Uitdaging 1: kiezen voor pionieren
    Binnen uitdaging 1 staat de transformatie van jouw perspectief op innovatie centraal. Je wordt uitgedaagd om anders te leren kijken naar de tijd waarin we leven.
  • Uitdaging 2: Een pioniersmentaliteit ontwikkelen
    Uitdaging 2 gaat over de transformatie van jou als professioneel. Je wordt uitgedaagd om paden te kiezen die anderen niet namen of door zelf nieuwe paden te maken. Het doel van deze uitdaging is om je pioniersmentaliteit eigen te maken, zodat je je innovatievermogen kunt vergroten.
  • Uitdaging 3: Een duurzame pioniersplek creëren
    Dit is misschien wel de moeilijkste uitdaging met als doel om een plek te creëren waar ruimte is voor onderzoek, ontdekking en experiment. Pionierswerk ontstaat niet binnen een strakke hiërarchie, maar in tijdelijke knooppunten binnen een kansrijk netwerk van mensen en middelen.
  • Uitdaging 4: Samen de pioniersreis maken
    In uitdaging 4 is de transformatie van het innovatieproces aan de orde. Het doel van deze uitdaging is om samen andere vernieuwingspraktijken te ontwikkelen die de complexiteit van de vraagstukken en de relationele verbondenheid van mensen recht doen.

Zelf ben ik steeds weer in andere organisaties voortdurend bezig met pioniersplekken creëren om samen reizen te maken.  Uit ervaring kan ik zeggen dat dit telkens weer geweldig is en continue nieuwe inzichten oplevert.

Binnen de lijntjes kleuren kost veel energie en is saai!

“Duurzaam pionieren in het onderwijs” is een uitnodiging aan mensen die op zoek zijn naar wegen om op een authentieke en betekenisvolle manier bij te dragen aan de transitie in het onderwijs. Het vraagt van jou om een eigen ontdekkingsreis te maken en die in te zetten als manier om:

  • een andere professionaliteit te ontwikkelen;
  • ​andere voorwaarden te scheppen voor innovatie en vernieuwing;
  • samen vorm te geven aan duurzame onderwijsontwikkeling of dat nu op het niveau is van je les, je klas, je team, je afdeling, je school of instituut.

Dit boek is een aanrader voor onderwijs professionals die open staan voor onderzoek, ontdekking en experiment.

Cover-Duurzaam-PionierenAuteur: Mieke Haverkort-de Vreede
Uitgeverij: Uitgeverij Politeia, Brussel
ISBN: 9789057186332
Prijs: 39 euro

Het boek is te bestellen in de webshop van Uitgeverij Politeia.

 

Advertenties

PABO CHALLENGE

Tijdens de ‘Challenge Blended Learning’ verdiepten tweede- en derdejaars pabostudenten van Avans Hogeschool in Breda zich in het onderwijs van de toekomst. Hoe zien zij dat en wat is ervoor nodig om het te realiseren? Gedurende tien avonden gingen studenten aan de slag met mogelijke ingrediënten zoals sociale media, programmeren, 21st century skills en apps. Waarbij vooral de vraag ‘hoe pas je deze elementen toe in het onderwijs’ centraal stond.

PABO CHALLENGE

De PABO Challenge is een combinatie van theorie en praktijk waarbij deelnemers in een hoog tempo worden ondergedompeld in een communicatieve en mediarijke omgeving.

Het motto is dan ook LEREN door DOEN!

Deze praktijkervaring geeft studenten en docenten ook een dieper inzicht over lesgeven in een mediarijke omgeving. Reflectie vormt daarom ook een belangrijk onderdeel van de challenge!

In onderstaande berichten kun je lezen hoe studenten en docenten de challenge hebben ervaren.


21st century skills in het basisonderwijs
(Publicatie in Punt.Avans)

De TOPClass Specialist Vernieuwend Onderwijs van de Pabo is dit blok in de vorm van een challenge gegoten. Daarbij draait het om ICT en didactiek. Hoe kun je met behulp van apps en sociale media het doel van je les behalen?

‘Op dat gebied moeten wij bij de Pabo voorloper zijn’, zegt Suzan van Brussel, Pabodocent en projectleider van de TOPClass. ‘Maar dat zijn we nog niet.’ Voor de benodigde kennis haalde ze Marcel Kesselring in huis, expert op het gebied van innovatie in het onderwijs, ICT en sociale media. Hij heeft als gastdocent de twaalf deelnemende studenten in tien weken kundiger gemaakt op het gebied van zogenoemde ‘21st century skills’.

21st century skills zijn vaardigheden die kinderen zich nu eigen moeten maken omdat ze die later nodig hebben. Samenwerken, kritisch denken en probleemoplossend vermogen bijvoorbeeld. Maar ook vaardigheden voor het gebruik van technologie. Daarbij hoort een andere manier van leren, die Kesselring ook toepaste in de challenge. Kort gezegd: ‘Eerst een doe-opdracht, daarna komt de theorie erbij’, zegt Van Brussel.

Derdejaars Pabostudenten Marieke Alferink en Naomi Ernst nemen deel aan de TOPClass en zijn enthousiast over de manier van lesgeven. ‘Op die manier blijft het beter hangen’, zegt Naomi. ‘Het is fijner dan alleen maar luisteren.’ In de lessen krijgen de Pabostudenten ideeën over hoe ze bijvoorbeeld een iPad of social media kunnen gebruiken in de klas. ‘Ik ben daar op mijn stageschool direct mee aan de slag gegaan bij de kleuters’, vertelt Naomi. ‘Met iPads moesten ze foto’s maken van dingen die met een bepaalde letter beginnen. Ik had niet verwacht dat het zo goed zou gaan.’

Lees verder: http://punt.avans.nl/2015/01/21st-century-skills-in-het-basisonderwijs/

avans pabo vives


‘Ict is even belangrijk als rekenen en taal’
(Publicatie in VIVES Magazine, Maart 2015)

Om deel te nemen aan de ‘Challenge’ moesten geïnteresseerden hun motivatie vastleggen. Op basis daarvan werden studenten uitgenodigd om mee te doen. Lyan Bruël legde haar motivatie vast op film: “Ik heb mezelf gefilmd in mijn stageklas. Dat vond ik wel passen bij het thema en het was daarmee meteen een eerste opdracht.” Ook Maud Geboers koos voor een filmpje: “Ik wilde heel graag meedoen. Het leren toepassen van ict in het onderwijs vind ik essentieel. De maatschappij is op dat vlak snel veranderd. Tien jaar geleden ben ik van de basisschool afgegaan en het is ongelofelijk hoe anders de wereld er nu uit ziet. Je zit op school om deel uit te maken van de maatschappij en school moet daar dan ook goed op aansluiten. Dat is nu niet zo, vind ik. Er is dringend behoefte aan vernieuwing. Digitaliseren is daarin het belangrijkste thema. En daar wordt nog veel te weinig aan gedaan op scholen.” Volgens Myrthe Wessels is dat niet zo vreemd: “De ontwikkeling is zo snel gegaan dat leerkrachten die nu op scholen werken hier niets over hebben geleerd. Sterker nog, degenen die dit jaar van de pabo afkomen, zijn er ook niet op voorbereid. Wij zijn de eersten die ons er echt meer in verdiepen.”

LEES VERDER http://www.vives.nl/artikelen/ict-is-even-belangrijk-als-rekenen-en-taal


Reactie Suzan van Brussel (AVANS PABO)

Marcel was gastdocent tijdens het onderdeel Challenge Blended Learning van de TOPClass Vernieuwend Onderwijs op de pabo van Avans Hogeschool.Hij weet de studenten te enthousiasmeren en bracht ze op het spoor van nieuwe ontwikkelingen op het gebied van ICT en didactiek voor het basisonderwijs. Hij stelde kritische, prikkelende vragen en bracht studenten daarmee tot nieuwe inzichten en hij liet ze out of the education-box denken. De samenwerking tussen Marcel en mij ging prima: hij nam het initiatief om het programma elke week af te stemmen op de actualiteit en zette zijn netwerk in om de inhoud van de Challenge nog interessanter te maken. Hij was goed bereikbaar, communiceerde helder en vlot en stond open voor suggesties. Als docent van Avans Hogeschool heb ik veel geleerd van de inhoud van de Challenge voor mijn eigen lessen.


MEER WETEN? Neem gerust contact op!


De (Virtual) Reality-bril – Een nieuwe dimensie van leren?

Gaan we een nieuw tijdperk in? Het was 2010 toen de iPad werd gelanceerd. Scholen zijn nu volop bezig met het experimenteren met tablets op school.  Zijn die tablets, het vliegwiel van de onderwijsinnovatie of is dit slechts het begin?

Google Glass

Waarschijnlijk heb je vast al gehoord van Google Glass; dat nieuwe brilletje zonder glazen. De verwachting is tegen het einde van het jaar Google Glass beschikbaar komt op de Nederlandse markt, maar er wordt ook al flink mee geëxperimenteerd. Misschien heb je via Youtube live meegekeken bij de operatie van Marlies Schijven, chirurg aan het AMC in Amsterdam. Zij had toen deze operatie gefilmd met Google Glass. Of misschien heb je al tennisles van Federer gehad en heb je het laatste nieuws van de NOS al op jouw Glass gezien.

Afgelopen week had ik tijdens het IPON event “De Doorbraak” in Breda het genoegen om zelf de bril te ervaren (met dank aan Hans Schuurmans, HEMA Academie). Mijn eerste reactie is dat ik inderdaad best wel mogelijkheden zie voor het bedrijfsleven, waar bijvoorbeeld monteurs via de bril een expert op afstand mee kan laten kijken. Een andere kans ligt er in de zorg, waarin jouw gesprekken met de arts terug te zien zijn vanuit je digitale zorgdossier.

In het onderwijs kan ik me voorstellen dat studenten de les in de klas opnemen met Google Glass en dat op afstand dan andere studenten meekijken. Of dat de docent met de Google Glass op beter kan waarnemen waar studenten met de leerstof mee worstelen. Het leren van nieuwe talen zou weleens op een hele andere manier kunnen gaan gebeuren. De vraag is of je überhaupt nog een taal echt gaat leren, als we allemaal een Google Glass dragen. Deze technologie maakt het ons immers zo makkelijk, omdat de Google Glass in staat is om tekst real-time te vertalen. Kortom, veel mogelijkheden.

Echter denk ik dat het in het onderwijs niet zo’n vaart zal lopen met Google Glass in een traditionele setting van frontaal onderwijs. We gaan als samenleving in eerste instantie al worstelen met ethische vraagstukken, zoals ook omgaan met privacy. Misschien is dit te vergelijken met de opkomst van sociale media. Ook dit ging gepaard met behoorlijke weerstand, omdat daar de discussies vooral gingen over de negatieve effecten van Facebook enTwitter; oftewel digitaal burgerschap en dus niet over het integreren van sociale media in je les.

De Virtual Reality bril ‘Oculus Rift’

Hebben we net de Google Glass gehad, komt er alweer iets nieuws aan: de “Oculus Rift”. Deze virtual reality bril geeft je de mogelijk om een virtuele wereld binnen te stappen. Er wordt een 3D-effect gegenereerd door verschillende beelden te tonen aan elk oog. Om een indruk te krijgen van de Oculus Rift, raad ik je aan om de uitzending van DWDD terug te kijken waar Alexander Klopping een demonstratie geeft met Matthijs van Nieuwkerk als lijdend voorwerp.  

Waar ik verwacht dat er in eerste instantie weerstand zal zijn bij Google Glass, denk ik dat de Oculus Rift” veel sneller wordt geaccepteerd, omdat dit andere mogelijkheden biedt en je abstracte onderwerpen veel aantrekkelijk kunt brengen dan met boeken of tablets.

Biologie met Oculus Rift

Op veel scholen wordt het onderwerp bloedsomloop bij biologie nog steeds bestudeerd vanuit schoolboeken, mogelijk ondersteund met Youtube filmpjes. Maar hoe gaaf zou het zijn om de bloedstroom zelf te ervaren en je mee te laten stromen vanuit de aders naar het hart en door het pompen van het hart je mee te laten voeren door de rest van je lichaam. Je hoeft niet meer naar Corpus voor een reis door je lichaam (wat overigens een absolute aanrader is om heen te gaan!)

Scheikunde met Oculus Rift

In het biologie-prakticum op scholen kunnen leerlingen bloedpreparaten bekijken onder de microscoop, maar wat als je nu wilt weten hoe bloedcellen moleculair zijn opgebouwd? Voor menigeen zijn moleculen een vrij abstract begrip. Het zou toch fantastisch zijn als je op moleculair niveau kan kijken hoe stoffen zijn opgebouwd door te lopen over waterstofbruggen of als watermolecuul de verschillende fasen van ijs, water en stoom te ervaren en te zien wat er dan gebeurt om je heen. Mijn liefde voor biochemie wordt weer aangewakkerd, misschien is wel weer het moment om terug te keren naar mijn roots als biochemicus…

De evolutie in onderwijs gevoed door technologie

Leren doe je bij voorkeur vanuit een maatschappelijke context. Kennis vergaar je uit andere kennis, vaardigheden ontwikkel je door te doen, waarderen van wat je weet en kunt  en dit doe je in dialoog met anderen. Onderwijzen heeft als doel om leerlingen te helpen hoe zij hun kennis op nieuwe manieren kunnen toepassen. In het onderwijs hebben we niet alleen te maken met verschillen in leerstijl en meervoudige intelligenties, tegelijkertijd heeft dus de digitale revolutie grote invloed op de manier waarop wij communiceren, samenwerken, informatie verzamelen en verwerken. Als we kijken naar de mogelijkheden van Google Glass en de Oculus Rift, dan denk ik dat na de tablets deze “brillen” wederom een impuls gaan geven aan de manier waarop we onderwijs inrichten. We gaan niet een nieuw tijdperk in, maar we zitten er midden in. Of kijk ik nu door een roze bril ? 😉

Heb jij nog ideeën voor Google Glass of Oculus Rift in het onderwijs? Vertel het door te reageren op deze blog 😉