Duurzaam pionieren in het onderwijs

Sint-Michielsgestel.

Het was juni 2015 toen (onderwijs) pioniers elkaars pad kruisten. In een bosrijke omgeving werden door (onderwijs) reizigers vol passie ideeën en ervaringen gedeeld over innovaties in onderwijsland. Reizigers die ieder hun eigen reis volgden en zichzelf in elkaar herkenden. Reizigers die energie krijgen van pionieren. Reizigers die weten wat het is om tegen de stroom in te roeien. Reizigers die weten dat je bondgenoten nodig hebt om veranderingen tot stand te brengen. Reizigers die hun hart volgen, hun hart voor de kinderen.

Mieke Haverkort-de Vreede was één van die reizigers en ik ben ontzettend blij dat ze haar reisverslag heeft gebundeld in een prachtig boek, Duurzaam pionieren in het onderwijs – Leren, innoveren en cocreëren van binnenuit.

Een feest der herkenning voor al mijn reizen in onderwijsland van de afgelopen 10 jaar. Een reis die voor mij bij de start ook werd geïnspireerd door een boek, nl. Hemelbestormers van Stan Boshouwers. Maar met alleen ideeën kom je er niet en daarom is Mieke’s boek completer en goed te gebruiken als jouw persoonlijke reisgids.

In het boek wordt de reis van duurzaam pionieren verdeeld over 4 fasen, 4 uitdagingen.


  • Uitdaging 1: kiezen voor pionieren
    Binnen uitdaging 1 staat de transformatie van jouw perspectief op innovatie centraal. Je wordt uitgedaagd om anders te leren kijken naar de tijd waarin we leven.
  • Uitdaging 2: Een pioniersmentaliteit ontwikkelen
    Uitdaging 2 gaat over de transformatie van jou als professioneel. Je wordt uitgedaagd om paden te kiezen die anderen niet namen of door zelf nieuwe paden te maken. Het doel van deze uitdaging is om je pioniersmentaliteit eigen te maken, zodat je je innovatievermogen kunt vergroten.
  • Uitdaging 3: Een duurzame pioniersplek creëren
    Dit is misschien wel de moeilijkste uitdaging met als doel om een plek te creëren waar ruimte is voor onderzoek, ontdekking en experiment. Pionierswerk ontstaat niet binnen een strakke hiërarchie, maar in tijdelijke knooppunten binnen een kansrijk netwerk van mensen en middelen.
  • Uitdaging 4: Samen de pioniersreis maken
    In uitdaging 4 is de transformatie van het innovatieproces aan de orde. Het doel van deze uitdaging is om samen andere vernieuwingspraktijken te ontwikkelen die de complexiteit van de vraagstukken en de relationele verbondenheid van mensen recht doen.

Zelf ben ik steeds weer in andere organisaties voortdurend bezig met pioniersplekken creëren om samen reizen te maken.  Uit ervaring kan ik zeggen dat dit telkens weer geweldig is en continue nieuwe inzichten oplevert.

Binnen de lijntjes kleuren kost veel energie en is saai!

“Duurzaam pionieren in het onderwijs” is een uitnodiging aan mensen die op zoek zijn naar wegen om op een authentieke en betekenisvolle manier bij te dragen aan de transitie in het onderwijs. Het vraagt van jou om een eigen ontdekkingsreis te maken en die in te zetten als manier om:

  • een andere professionaliteit te ontwikkelen;
  • ​andere voorwaarden te scheppen voor innovatie en vernieuwing;
  • samen vorm te geven aan duurzame onderwijsontwikkeling of dat nu op het niveau is van je les, je klas, je team, je afdeling, je school of instituut.

Dit boek is een aanrader voor onderwijs professionals die open staan voor onderzoek, ontdekking en experiment.

Cover-Duurzaam-PionierenAuteur: Mieke Haverkort-de Vreede
Uitgeverij: Uitgeverij Politeia, Brussel
ISBN: 9789057186332
Prijs: 39 euro

Het boek is te bestellen in de webshop van Uitgeverij Politeia.

 

Advertenties

Diep in het dal is de aarde het meest vruchtbaar

Stel je team verliest met 10-0. Er wordt al weken niet goed gespeeld en geen goal gescoord. Ook financieel staat de club er niet goed voor. Er kunnen geen nieuwe spelers worden gekocht om een kwaliteitsimpuls te geven.

Journalisten en analisten gaan tot op bot uitzoeken hoe de club dit zo ver heeft kunnen laten komen.

Supporters gaan hun onvrede uiten en eisen aftreden van de coach en het bestuur.

De coach trekt het boetekleed aan en zegt dat hij gaat opstappen als de spelers en bestuur niet meer achter hem staan.

Het bestuur kiest voor een korte termijn oplossing en ontslaat de coach. Er moet een nieuwe tussen paus worden aangesteld, dus steekt men de club in nog diepere schulden.

Spelers willen wel maar kunnen niet en blokkeren volkomen.

De gevolgen: De club staat aan de rand van de afgrond, of niet?

En is het ontslaan van de coach de oplossing?

Stel je school heeft de stempel “zwakke school”. Er zijn al jaren geen goede resultaten op het gebied van rekenen en taal. Ook financieel staat de school er niet goed voor. Als gevolg van bezuinigingen kan er niet geïnvesteerd worden om een kwaliteitsimpuls te geven.

De inspectie gaat tot op bot uitzoeken hoe de school dit zo ver heeft kunnen laten komen. De school wordt alleen maar afgerekend op resultaten op het gebied van rekenen en taal.

Ouders gaan hun onvrede uiten en eisen aftreden van de directeur en het bestuur.

Het bestuur kiest voor een korte termijn oplossing en ontslaat de directeur. Er moet een nieuwe tussen paus worden aangesteld, dus steekt men de school in nog diepere schulden.

Leerkrachten willen wel maar kunnen niet en blokkeren volkomen.

De gevolgen: De school staat aan de rand van de afgrond, of niet?

En is het ontslaan van de directeur de oplossing?

Is het in beide gevallen goed om eerst af te breken om vervolgens weer op te bouwen?

Diep in het dal is de aarde het meest vruchtbaar.

Biedt dit dus juist niet meer kansen? Maar waar begin je?

Zegt het maar……..

(met dank aan @dikklep)

Een goede school gaat voor goud!

Het primair onderonderwijs is het fundament van de samenleving. Hier leren kinderen de basisvaardigheden welke ze nodig hebben om goed te functioneren in een veranderende samenleving, maar ook vaardigheden die ze nodig hebben voor hun leerproces. De basisschool heeft dus een belangrijke taak in de samenleving. Er worden dus ook hoge eisen en verwachtingen gesteld door ouders, bestuurders, inspectie en de maatschappij. Afgelopen december ben ik begonnen met de opleiding “Directeur van Buiten”. In deze opleiding worden zij-instromers klaar gestoomd voor het vak “schoolleider basisonderwijs”. In dit kader is mij gevraagd om na te denken en een mening te vormen over een aantal zaken zoals “Wat vind jij een goede school?”.

Ieder mens is uniek dus ieder kind is uniek en ieder kind heeft zijn of haar talent. Het belangrijkste van een basisschool vind ik dat de talenten van kinderen worden herkend, erkend en maximaal worden ontplooid. Dit betekent in de praktijk dat je kinderen veel verschillende zaken moet aanbieden, dit kan variëren van wereldoriëntatie, sport tot geschiedenis of kunst. Het reken en taalonderwijs vormt de basis en ieder kind moet op zijn of haar niveau kunnen rekenen en lezen. Persoonlijk vind ik het ook belangrijk dat we kinderen voorbereiden op de wereld van morgen en niet op die van vandaag. In mijn ogen vertaald dit zich met leren innoveren en dit begint bij stimuleren onderzoekend gedrag.

Ieder kind is uniek, dus voor ieder kind een passende aanpak. Mijn constatering nu is dat als gevolg van de prestatiedrang en de eisen van de inspectie dat we nu kinderen truckjes leren om hun CITO toets goed te kunnen maken. Een goede school leert kinderen geen truckjes maar leert kinderen leren en leert kinderen goede leerstrategieën, want leren houd niet op na de basisschool, voortgezet onderwijs, hogere school of universiteit. Nee, leren dat doen we ons hele leven, dus is het belangrijk bij de start. Is het bijvoorbeeld nog belangrijk dat kinderen weten dat Slag bij Nieuwpoort in 1600 was? Of is het belangrijker dat ze weten hoe ze deze informatie kunnen vinden en de waarde van deze informatie goed kunnen inschatten (mediawijsheid).

Een goede school werkt dus vanuit een onderwijs visie maar ook met een visie op de organisatie. Waar staat de school voor? Wat maakt de school uniek ten opzichte van andere scholen in de buurt? Wat is de positionering van de school? Er is breed draagvlak voor de visie omdat deze gezamenlijk is ontwikkeld en niet bedacht is vanuit de ivoren toren.

Een goede school is een professionele school, waar kwaliteit hoog in het vaandel staat. Een goede school geeft ruimte aan leerkrachten maar stuurt ook op resultaten en kwaliteit. Kwaliteit van het personeel, kwaliteit van de uitvoering. Kwaliteit wordt hier ook gemeten aan de hand van bijvoorbeeld een leerlingvolgsysteem, oudertevredenheidonderzoek, ontwikkelplannen, bekwaamheidsdossiers, balanced score card…. Verantwoordelijkheden zijn hier helder, de schoolleider is verantwoordelijk voor het geven van de richting en de realisatie van resultaten en het aansturen van de professionals (leerkrachten, intern begeleiders, remedial teacher, ICT coördinator ……….). Een professionele school betekent ook een professionele houding van alle geledingen van de organisatie. Een leven lang leren geldt dus niet alleen voor leerlingen maar ook voor schoolleiders, leerkrachten………Er zijn ontwikkelingplannen op individueel en op groep niveau. De plannen worden geformaliseerd en vormen een vast onderdeel van de jaarcyclus. Leren van personeel gebeurd niet alleen door het volgen van cursussen. Nee, er wordt op verschillende manieren geleerd zoals intervisie, train de trainer, collegiale visitatie …….Er vind regelmatig reflectie plaats op eigen gedrag en op organisatie niveau. Doen we nog steeds de juiste dingen? Stilstand is achteruitgang, de schoolleider, leerkrachten werken continue aan verbeteringen op hun vakgebied en durven ’’out-of-the-box’’ te denken en te handelen.

Leerkrachten zijn uniek, niet iedere leerkracht is hetzelfde. Een goede school heeft een functiehuis waarin ook meer ruimte is voor specialisme, zoals een taalspecialist, rekenspecialist, mediawijsheid specialist, cultuur specialist………..Een goede school ziet leerkrachten ook niet als eenheidsworst maar geeft leerkrachten ruimte om zich te ontwikkelen en hun talent en specialisme verder te ontwikkelen. De functiemix is een eerste aanzet om het vak leerkracht te differentiëren. Een goede school ziet de verschillen juist als een verrijking.

Een schoolleider is van groot belang voor een professionele school. Zij spelen een centrale rol bij het personeelsbeleid op een school. De schoolleider moet zorgen voor een omgeving waarin leerkrachten optimaal tot hun recht kunnen komen. De schoolleider speelt een sleutelrol bij het verbeteren van de kwaliteit en de opbrengsten van het onderwijs door de motivatie en capaciteiten van leerkrachten te beïnvloeden en de omgeving waarin leerkrachten te werken. De schoolleider is dienend, stelt zich bescheiden op, is authentiek en maar is ook leidend, inspirerend en durft beslissingen te nemen.

Een goede school staat midden in de samenleving en dus niet buiten de samenleving. Een goede school zoekt naar nieuwe integratie mogelijkheden en is een afspiegeling van de buurt en omgeving.

Op een goede school worden ouders gezien als partner in onderwijs en de opvoeding. De betrokkenheid van ouders is hier groot. Ouders worden niet alleen ingezet als luizenmoeder of voorleesmoeder.

Op een goede school vindt er open en transparante communicatie plaats. Naar ouders, naar buurt, naar leerlingen en leerkrachten. Geen achterkamertjes politiek. Er wordt een mix van communicatie kanalen gebruikt.

Op een goede school dagen we kinderen uit met eigentijds onderwijs. We leggen de lat steeds ietsje hoger zodat kinderen net iets boven hun kunnen presteren.

Op een goede school heerst geen zesjes cultuur maar gaan we ALLEMAAL voor goud, goud voor de leerlingen, goud voor de leerkrachten, goud voor de ouders, goud voor de inspectie, goud voor de schoolleider……………..

Niet iedereen kan een marathon winnen, maar wel een persoonlijk record lopen en dat is GOUD!